AO Kunstmatige Intelligentie en sleuteltechnologieën, brief aan de VC voor Economische Zaken en Klimaat van de Tweede Kamer

Stuur ons een bericht


We proberen binnen 2 werkdagen te reageren.
Verder gelden deze spelregels.
Annuleren
? Contact
09-03-2020

Hoogedelgestrenge dames en heren,

 

Ten behoeve van het AO Kunstmatige Intelligentie en sleuteltechnologieën van 12 maart 2020, willen VNO-NCW en MKB-Nederland een aantal punten onder de aandacht brengen ter versterking van de Nederlandse positie op het gebied van kunstmatige intelligentie.

 

Bedrijfsleven verwelkomt Strategisch Actieplan AI

 

Van autonoom rijdende voertuigen, scherpere diagnoses in de gezondheidszorg en slimme steden: kunstmatige intelligentie (AI) gaat voor grote nieuwe doorbraken zorgen in onze samenleving en economie en kan onze welvaart en ons welzijn naar een hoger niveau tillen. AI is niet zomaar één van de vele sleuteltechnologieën. Het is een basisinnovatie, vergelijkbaar met de stoommachine en elektriciteit, met als potentie, door het sectordoorsnijdend karakter, de economie te transformeren.

 

Zelf een speler worden
VNO-NCW en MKB-Nederland zijn van mening dat Nederland zelf een significante speler moet zijn in de toepassing en ontwikkeling van AI. Dat is van belang om grip te houden op de toepassing ervan, autonoom te blijven opereren op de gebieden waar dat van strategisch belang is en om te zorgen dat we in Nederland de maatschappelijke en economische vruchten plukken van de technologie. AI is geen doel op zichzelf, maar een krachtig middel om onze topposities te kunnen behouden en uitbouwen, maatschappelijke vraagstukken op te lossen en de dienstverlening van de overheid te verbeteren.

 

Nederland staat er op het gebied van AI goed voor en zou zich moeten voorsorteren als 'place to be' voor AI-innovatie en -toepassingen. Dit vraagt om inspanningen die internationaal overtuigend genoeg zijn om talent en bedrijven te behouden en aan te trekken. Het is nog niet te laat. De toepassing van AI staat nog in de kinderschoenen, vooral in vele sectoren waar Nederland sterk in is.

 

Urgentie
Urgentie in het handelen is geboden. Er wordt internationaal volop ingezet op deze technologie vanuit vaak geopolitieke motieven, waarbij er wereldwijd door landen miljarden worden geïnvesteerd om tot de kopgroep te behoren.

 

VNO-NCW en MKB-Nederland vinden het Strategisch Actieplan AI (SAPAI) voor Nederland een belangrijke stap. Niet alleen onderkent het kabinet hiermee het belang van AI maar koppelt dit ook aan een ambitie die aanspreekt: Nederland moet via de toepassing van AI digitaal koploper in Europa worden.

 

Sterk aan SAPAI is dat gekozen wordt voor een integrale aanpak om de economische en maatschappelijke voordelen te behalen, de randvoorwaarden hiertoe te bevorderen en te borgen dat AI volgens onze ethische normen wordt vormgegeven. Zo komt de technologie ten goede van de burger. Deze evenwichtige benadering voorkomt bovendien dat we alleen in risico's en belemmerende regulering denken.

 

SAPAI kent een sterke PPS-aanpak
Vanaf het begin is in SAPAI gekozen voor een publiek-private aanpak. Door juist deze kracht van de Nederlandse economie te benutten kunnen we snel meters maken. De ambities van SAPAI kunnen immers enkel gerealiseerd worden in goede samenwerking met het bedrijfsleven en kennisinstellingen.

 

In de Nederlandse AI coalitie, die door VNO-NCW en MKB-Nederland samen met het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat is opgezet geven we dat verder vorm. De Nederlandse AI Coalitie is een publiek privaat samenwerkingsverband, dat als doel heeft de toepassing van AI in diverse Nederlandse sectoren te versnellen. We zetten ons daarbij in voor meer samenwerking en regie in het nationale AI-veld om daarmee versnippering tegen te gaan. Met momenteel meer dan 300 leden vormt het de kern van het Nederlandse AI-ecosysteem.

 

Aandachtspunten

 

Tegen de positieve achtergrond van SAPAI is het zaak om op korte termijn al met concrete beleidsacties te komen om de stevige ambities waar te kunnen maken. Wij zien op dit vlak een aantal aandachtspunten:

    1. Het niveau van investeringen
      Terecht benoemt de recente groeibrief van het Kabinet onderzoek en innovatie als één van de terreinen die in aanmerking komen voor het investeringsfonds. Tegelijkertijd weten we ook dat met name rondom de ontwikkeling van sleuteltechnologieën, zoals bijvoorbeeld AI en kwantum, momenteel sprake is van een wereldwijde concurrentieslag. Echter, zijn de huidige investeringsniveaus sterk achterblijvend, zoals recent onderzoek van Technopolis toont. Ook uit de recent gepresenteerde Kennis en Innovatie Convenanten blijkt een forse mismatch tussen de investeringsbereidheid van het bedrijfsleven en het publieke aanbod, namelijk respectievelijk ruim een half miljard euro tegenover amper 100 miljoen euro.

      Nederland moet hier snel een been bijtrekken, omdat investeren in sleuteltechnologieën uitstralingseffecten op de economie als geheel hebben en dragen daarnaast bij aan het voorkomen van eenzijdige technologische afhankelijkheid van landen buiten Europa.

      VNO NCW en MKB-Nederland vragen het kabinet daarom deze periode nog substantieel meer te investeren in sleuteltechnologieën, met name in kunstmatige intelligentie. Nederland kan er niet aan voorbij -zoals in vele andere (EU) landen- om zowel door private als publieke partijen tot extra investeringen over te gaan. In SAPAI zijn de toegewezen middelen nog niet voldoende overtuigend.

      Nog deze maand komt de Nederlandse AI coalitie met een investeringsplan AI, waarbij we inzetten op een impuls van 2 miljard over 7 jaar evenwichtig verdeeld over publieke en private partijen. Deze kabinetsperiode zou hier al een begin mee gemaakt moeten worden.
       

    2. Vergroten hoeveelheid AI-talent
      Er moet flink meer worden ingezet op het vergroten van de onderwijscapaciteit en de huidige numerus fixi op AI-gerelateerde opleidingen moeten snel worden opgeheven. Momenteel is er al een nijpend tekort aan AI-kenniswerkers en dit zal alleen maar toenemen, mede door de braindrain die reeds gaande is van AI-talent naar het buitenland.

      Diverse bedrijven, zoals het samenwerkingsverband Kickstart AI van vijf grote Nederlandse bedrijven, hebben zelf de handen ineengestoken om het tij te keren met concrete acties, bijvoorbeeld door het aangaan van joint-appointments van hoogleraren. Ook vanuit de overheid moet er dringend actief beleid gevoerd worden en dienen stimuleringsmaatregelen te worden gevoerd. We vragen de Staatssecretaris van EZK om samen met de Minister van OCW zo snel mogelijk met een concreet publiek privaat actieplan te komen gericht op het vergroten van AI-kenniswerkers.
       

    3. Kiezen voor een Europese aanpak rondom regulering
      Vertrouwen van de burger in kunstmatige intelligentie is cruciaal en gepaste regulering kan daarbij helpen. Ook het bedrijfsleven zet volop in op het vergroten van vertrouwen in de technologie door in de toepassingen de mens centraal te stellen en door het zelfstandig ontwikkelen van standaarden voor ethische AI, zoals de gedragscode AI van NLDigital.

      We vinden het van belang dat er nationaal geen rem komt op de ontwikkeling van AI door overmatige regulering. Wij zijn van mening dat er voldoende ruimte moet blijven om nieuwe toepassingen te laten bloeien. Een vruchtbare benadering is ons inziens om op basis van concrete experimenten op maatschappelijke domeinen te bezien waar ingrijpen, kaders en regelgeving nodig zijn. Aan de hand van deze 'lerende benadering' kunnen we baanbrekende en nuttige toepassingen laten slagen in Nederland in plaats van deze vooraf te belemmeren.

      VNO-NCW en MKB-Nederland pleiten er daarom voor dat de nationale wetgeving in lijn zal zijn met de voorstellen van de Europese Commissie die de komende maanden volgen, zodat er één raamwerk komt op Europees niveau.

      Met betrekking tot handhaving vinden wij het van belang het kennisniveau bij bestaande toezichthouders te vergroten om te borgen dat zij voldoende geëquipeerd zijn om prudent en effectief toezicht te kunnen houden op algoritmen.
       

    4. Vergroten van beschikbare data
      Data is de motor van kunstmatige intelligentie, aangezien algoritmen getraind worden aan de hand van data. Hoe meer kwalitatieve data beschikbaar is, hoe beter de voorspellende waarde van algoritmen wordt.

      VNO-NCW en MKB-Nederland pleiten voor een integrale aanpak rondom data met als doel het vergroten van de beschikbaarheid van kwalitatieve data, waar bedrijven en kennisinstellingen gebruik van kunnen maken. Ook dienen er bruikbare standaarden en kaders te komen om de het vrijwillig datadelen te bevorderen.

      Er zijn al meerdere initiatieven, in diverse sectoren, vanuit het bedrijfsleven op dit terrein. Zo bestaat er in de agrifood-sector het initiatief JoinData en heeft VNO-NCW en MKB-Nederland een separate coalitie opgericht die zich richt op het vergemakkelijken van gegevensuitwisseling tussen zorgverleners. Bovendien brengt de Nederlandse AI Coalitie binnenkort een breed gedragen datadeelpropositie uit, welke hanteerbaar is over sectoren heen. Het is van belang dat deze initiatieven ruimte krijgen en ondersteund worden.
       

Ten slotte is het van belang om als Nederland een actieve speler te zijn in de Europese ontwikkelingen. De Europese Commissie heeft aangekondigd met dataruimten te komen voor specifieke toepassingsgebieden. Europa wil hier een enorme stap zetten met als doel de grote hoeveelheid B2B-data te ontsluiten om daarmee het Europees concurrentievermogen te vergroten.

 

Een afschrift van deze brief wordt gestuurd naar de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat.

 

Hoogachtend,

 

Mw. G. Dolsma
Interim directeur divisie beleid