De Raad van State over de EMU en de euro

Stuur ons een bericht


We proberen binnen 2 werkdagen te reageren.
Verder gelden deze spelregels.
Annuleren
? Contact
28-03-2019

De Af­de­ling ad­vi­se­ring Raad van Sta­te heeft op verzoek van de Tweede Kamer eind 2017 een rapport over de toekomst van de monetaire unie uitgebracht. Daarin brengt zij de voor- en nadelen van verschillende mogelijke ontwikkelingen in kaart en doet zij voorstellen om de handhaving van Europese afspraken te verbeteren. Het doel van het stuk was om de Nederlandse discussie over de toekomst van de euro een feitelijke basis te verschaffen.

 

In het kort stelt het rapport dat Nederland als internationaal georiënteerd land een groot belang heeft bij de euro en daarom gebaat is bij een vanzelfsprekende onomkeerbaarheid van de euro. Dit vraagt om een betere naleving van de Europese afspraken over begrotingen en structurele hervormingen. Ook eerder afgesproken verbeteringen zoals de bankenunie moeten worden ingevoerd. Versterking van de democratische verantwoording is nodig. Door aanvullende stappen kan de schokbestendigheid worden vergroot en het economisch potentieel van de muntunie beter benut.

' Door de euro wordt 60% van de Nederlandse handel zonder wisselkoersrisico afgehandeld.'

Muntunie in Nederlands belang

"Op monetair terrein heeft de muntunie een belangrijke mate van stabiliteit gebracht," aldus de Afdeling advisering. De koopkracht van de euro is stabiel en blijft niet achter bij die van de gulden. Ook in verhouding tot andere valuta is de euro een 'harde' munt. De open en internationaal georiënteerde Nederlandse economie heeft belang bij voorzetting van de muntunie. Door de euro wordt 60% van de Nederlandse handel zonder wisselkoersrisico afgehandeld. Het uiteenvallen van de muntunie of een eenzijdige uitstap zou economisch en politiek tot hoge kosten leiden en grote onzekerheid meebrengen. Nederland is gebaat bij een "vanzelfsprekende onomkeerbaarheid van de euro".

 

Euro als munt geloofwaardig, maar niet alle verwachtingen zijn uitgekomen

Voor Nederland heeft de euro positieve economische gevolgen gehad. Maar dat geldt in mindere mate voor de eurozone als geheel. Anders dan verwacht zijn de eurolanden slechts beperkt naar elkaar toegegroeid. Hoewel de crisis ook landen buiten de muntunie hard trof, zijn de problemen in het eurogebied versterkt door onvolkomenheden in de opzet van de muntunie. Inmiddels is op veel onvolkomenheden actie ondernomen waardoor de muntunie er nu sterker voor staat. Niettemin is er nog twijfel of de muntunie voldoende bestand is tegen nieuwe crises en het economische en sociale perspectief biedt dat nodig is om het draagvlak voor de euro duurzaam zeker te stellen.

 

Verkenning van verschillende opties

Het rapport beoordeelt ook mogelijke opties voor de toekomst van de euro aan de hand van het Nederlandse belang. Wil de muntunie op lange termijn houdbaar blijven, dan is het in ieder geval nodig om de banken- en kapitaalmarktunie te voltooien, nadat probleemleningen en overheidsschuld op bankbalansen bevredigend zijn geregeld. Ook tekortkomingen over democratische verantwoording moeten worden aangepakt. Voor betere handhaving van Europese afspraken zou in een decentrale aanpak grotere verantwoordelijkheid bij de lidstaten kunnen worden belegd in combinatie met versterking van marktdiscipline. In een centrale aanpak zou handhaving van afspraken kunnen worden belegd bij een onafhankelijke Europese toezichtautoriteit in combinatie met meer samenwerking tussen lidstaten.

'Het risico dat problemen in lidstaten negatieve gevolgen voor het gehele eurogebied hebben, moet worden beperkt.'  Een vergaande uitbreiding van het delen van risico's, in de vorm van een Europese begroting of eurobonds, ligt vanuit Nederlandse optiek minder voor de hand zolang er grote structurele verschillen tussen landen zijn. Wel kunnen financiële prikkels die erop zijn gericht deze verschillen door structurele hervormingen te verminderen, de muntunie verstevigen. Het risico dat problemen in lidstaten negatieve gevolgen voor het gehele eurogebied hebben, moet worden beperkt. Hiervoor is een financieel vangnet wenselijk dat onder strikte condities tijdelijke financiële steun geeft. Een Europees Monetair Fonds zou daartoe kunnen dienen. Dat zou een meer beperkte taakopvatting van de ECB mogelijk maken, die nu noodgedwongen te veel als vangnet functioneert.

Versterking van democratische verantwoording is nodig voor behoud van het draagvlak. Als alternatief voor een grotere rol voor het Europees Parlement reflecteert het rapport over instelling van een op de eurozone gerichte commissie binnen het Europees Parlement of de oprichting van een eurozoneparlement. Het Nederlandse parlement kan meer anticiperen op het Europese besluitvormingsproces of er zou opnieuw een dubbelmandaat kunnen worden ingevoerd waarbij enkele parlementsleden ook Europees volksvertegenwoordiger zijn.

Nieuwsbrief Blik op Europese verkiezingen

Meld u aan voor het tweewekelijkse nieuwsbrief 'Blik op Europese verkiezingen' met de standpunten van VNO-NCW en MKB-Nederland op actuele EU-dossiers.