Europese stresstest onderstreept kwetsbaarheden pensioenfondsen

Stuur ons een bericht


We proberen binnen 2 werkdagen te reageren.
Verder gelden deze spelregels.
Annuleren
? Contact
18-12-2017

De Nederlandse pensioensector is in vergelijking met andere landen in Europa kwetsbaar voor schokken op de financiële markten. De doorrekening van een extreem negatief, maar denkbaar scenario op de financiële markten heeft grote impact op de vermogenspositie van de pensioenfondsen. Dat blijkt uit de resultaten van de stresstest die de Europese toezichthouder voor verzekeraars en pensioenfondsen, EIOPA, heeft uitgevoerd onder pensioenfondsen in Europa.

 
Duale doelstelling
De stresstest maakt duidelijk dat de duale doelstelling van het Nederlandse beleggingsbeleid, namelijk nominaal zekerheid bieden én indexatie ambiëren, grote impact kan hebben op de vermogenspositie van de pensioenfondsen. Dat geldt des te meer nu veel fondsen niet over voldoende buffers be­schikken om schokken op te vangen.

 
Slechtweerscenario
Met de stresstest toetst EIOPA de weerbaarheid van pensioenfondsen tegen een slechtweerscenario en identificeert ze mogelijke systeemrisico's. Nu is ook gekeken in hoeverre de schokken in de pensioensector door­werken op de reële economie. Ook is een verkennende cash flow-analyse uitgevoerd, waarin op basis van te verwachten kasstromen wordt bezien hoe fondsen aan hun verplichtingen kunnen blijven voldoen.

 

In de stresstest zijn de fondsen onderworpen aan een dubbele schok. Deze dubbele schok omvatte zowel een aanzienlijke daling van de zakelijke waarden (zoals aandelen en vast­goed), als een daling van de rente en tegelijkertijd stijgende risicopremies. Er werd daarbij ook aangenomen dat beleggingen in een aantal activa die voorheen een veilige status hadden, zoals bepaalde staatsobligaties, deze status deels verliezen.

 

Nederlandse pensioenfondsen worden in dit stressscenario relatief stevig geraakt. De gemiddelde dekkings­graad van de deelnemende fondsen daalt met circa 24 procentpunten; qua omvang is dat onge­veer gelijk aan het vereiste eigen vermogen. Deze impact vloeit voort uit de relatief grote porte­feuille zakelijke waarden bij deze fondsen en het gegeven dat het renterisico maar deels wordt afgedekt.

 
Mogelijke systeemrisico's
Uit de stresstest komt naar voren dat de financiële sys­teem­risico's die hun oorsprong vin­den in de pensioen­sector beperkt lijken en vooral lopen via het beleggingsgedrag van pensioenfondsen. Daarbij geven de Nederlandse fondsen aan dat zij gemiddeld genomen geneigd zijn om na de schok zakelijke waarden bij te kopen om de beleg­gingsmix constant te houden. Dit beleggingsgedrag heeft een stabi­lise­rende werking op het financiële systeem.

 

Het aanhouden van risi­coposities maakt fondsen wel erg kwetsbaar. Voor de doorwerking op de reële economie kunnen van mogelijke kortingen en verplichte bijstortingen van sponsoren grote effecten uitgaan. Deze effecten kun­nen in de Nederlandse context worden gedempt door de beno­digde maatregelen te spreiden over de tijd via de herstelplan­systematiek.

 

Commentaar VNO-NCW en MKB-Nederland

Deze tweede Europese stresstest laat zien wat de gevolgen kunnen zijn bij een uitzonderlijk negatief scenario op de financiële markten. Nederland heeft ruim 1300 miljard euro aan pensioenvermogen. In verhouding tot het bruto binnenlands product is dat nergens anders zo hoog. Doordat Nederlandse fondsen vanwege de indexatieambitie vrij veel beleggen in zakelijke waarden, worden deze fondsen hard geraakt in een stressscenario.

 

Door de herstelsystematiek waarmee risico's kunnen worden gespreid en in uitzonderlijke omstandigheden pensioenen kunnen worden verlaagd, is er echter geen sprake van systeemrisico's en wordt het effect op de reële economie gedempt. Toch waarschuwt EIOPA alle lidstaten om risico's niet af te wentelen op jongere generaties.

De spagaat tussen nominale garantie en reële ambitie en het voorkomen van het doorschuiven van risico's zijn ook belangrijke onderwerpen in de gesprekken in de Sociaal-Economische Raad over een toekomstbestendig pensioenstelsel. Een nieuw contract moet duidelijker zijn in wat deelnemers mogen verwachten en de toedeling van risico's.