EU zet koers naar een sterke en duurzame maritieme sector

Afgelopen maand presenteerde de Europese Commissie twee nieuwe strategieën: de Europese Havenstrategie en de Europese Industriële Maritieme Strategie. Met deze nauw verbonden initiatieven wil de Commissie de maritieme sector moderniseren, versterken en verduurzamen, met als doel wereldleider blijven op zee. De zeevaart is een hoeksteen van de Europese economie, gezien een groot deel van onze goederen via havens de EU binnenkomt. Tegelijk dragen deze strategieën bij aan het versterken van de strategische autonomie van Europa. Hoewel het geen bindende wetgeving betreft, benadrukken zij het belang van havens en de maritieme industrie voor de Europese concurrentiekracht.

Havenstrategie

De havenstrategie is gericht op het versterken van havens, onder meer door het aanpakken van nieuwe kwetsbaarheden zoals cyberdreigingen, buitenlandse beïnvloeding en uitdagingen rondom de energietransitie. Daarnaast moeten havens verder moderniseren en digitaliseren, wat aanzienlijke investeringen vraagt. Voor het Europese concurrentievermogen is het cruciaal dat havens snel kunnen inspelen op veranderingen en zich hierop aanpassen.

Met deze strategie wil de Commissie havens en scheepsbouwers ondersteunen in de transitie en hun rol als strategische infrastructuur verder verankeren. Wij ondersteunen deze inzet en benadrukken het belang van innovatie, vereenvoudiging van regelgeving en betere verbindingen met het achterland. Ook het verder verduurzamen en digitaliseren van de sector is essentieel. De expliciete rol van havens als sleutelspeler in de energietransitie is daarbij positief, omdat strategische projecten hierdoor kunnen profiteren van versnelde milieubeoordelingen.

Maritieme industrie

Deze strategie biedt een brede aanpak om de Europese maritieme industrie te versterken, te verbreden en te verduurzamen. Net als havens heeft ook deze sector te maken met toenemende internationale concurrentie. De Commissie zet daarom in op het stimuleren van innovatie om de concurrentiepositie te behouden.

Daarnaast wil de Commissie het aantrekkelijker maken om onder EU-vlag te varen. Dit betekent dat Europese regels van toepassing zijn en belastingopbrengsten binnen de EU blijven. Ook hier is het doel om administratieve lasten te verminderen en de sector verder te verduurzamen. Om vergroening te stimuleren, stelt de Commissie voor om ETS-opbrengsten beschikbaar te maken voor reders. Een groot deel van de sector behelst MKB, dus het is van belang dat deze middelen ook voor hen toegankelijk zijn.  Ons standpunt is dat ETS-gelden moeten terugvloeien naar de industrie waar ze zijn opgehaald, om een incentive te creëren waarbij de vervuiler betaalt en de verduurzamer beloond wordt. Wij verwelkomen dit Commissie voorstel dan ook. Lidstaten kunnen deze opbrengsten bovendien inzetten voor investeringen in maritieme infrastructuur en de beschikbaarheid van duurzame brandstoffen.

Hoewel deze strategieën geen wetgeving bevatten, onderstrepen zij het grote belang van de maritieme sector voor de Europese economie. Voor Nederland is een weerbare maritieme sector van bijzonder belang, mede gezien onze geografische ligging en de rol van de Rotterdamse haven. Als waterland erkennen wij dit belang al langer; het is positief dat de Commissie dit nu ook expliciet benadrukt.

Voor VNO-NCW en MKB-Nederland is het werk op dit dossier inmiddels gestart. Na een eerste appreciatie halen wij actief input op bij onze leden om tot een duidelijke positie te komen. In de komende maanden zullen wij deze positie uitdragen richting Europese koepelorganisaties en beleidsmakers.