Hoe wil de Commissie zorgen voor digitale autonomie?

Op 3 juni presenteerde de Commissie haar plan om Europa’s digitale autonomie te versterken: het Technology Sovereignty Package. Het pakket bestaat onder andere uit de opvolger van de Chips Act en de Cloud and AI Development Act. Het pakket heeft twee grote doelen: de toeleveringsketen van de technologie stack beveiligen en het versterken van de ‘European way’ naar tech soevereiniteit.

De Chips Act 2 en de Cloud and AI Development Act (CADA) vormen de twee wetgevende voorstellen binnen het pakket, naast een Open Source strategie en een strategie omtrent AI en digitalisering binnen de energiesector. Met de twee Acts willen ze naar een Europese technologie stack werken en het vertrouwen in het digitale ecosysteem van de EU opbouwen. Met de ‘European way’ naar deze soevereiniteit bedoelt de Commissie dat duurzaamheid moet worden meegenomen in de verdere ontwikkeling en stimulering van deze technologieën en dat de gemeenschappelijke waarden van de EU hooggehouden worden.

Anders dan de eerste Chips Act, focust Chips Act 2 zich meer op de vraagkant in plaats van de toevoerkant, specifiek ook high-performance AI Chips. Op deze manier staan de twee voorstellen ook in verbinding met elkaar: initiatieven zoals de AI fabrieken en gigafabrieken, als nieuwe initiatieven onder de CADA moeten de vraag naar Europese halfgeleiders stimuleren. Het doel van de Chips Act 2 is tweeledig: het moet de EU minder afhankelijk maken van derde landen van chips (zowel ontwerp als productie) en het moet de halfgeleiderwaardeketen versterken tegen disruptie door crises.

Voor het eerste doel wil de Commissie dit bijvoorbeeld doen via strategische projecten, waar enkel Europese rechtspersonen aan mee mogen doen. Ook kunnen ondernemingen en consortia een ‘European semiconductor technology initiative’ ontvangen waarmee ze kunnen genieten van versnelde vergunningverlening en eerdere toegang tot pilot lines. Voor het tweede doel, eist de Commissie dat lidstaten zo snel mogelijk de Commissie alarmeren wanneer er tekenen zijn van disruptie in de toeleveringsketen van halfgeleiders. Wanneer de Commissie hiervan op de hoogte wordt gesteld, mag het een aantal acties ondernemen waaronder een ‘Security of Supply Declaration’ vragen bij bedrijven. Om disruptie te kunnen herkennen, zal de Commissie een strategische mapping uitvoeren van de sterkte- en zwaktepunten van de EU halfgeleider-sector, waaruit een lijst met ‘early warning indicators’ moet vloeien.

De CADA zet in op het versterken van de Europese cloud- en AI-infrastructuur. Dit wil het bijvoorbeeld doen via maatregelen om de opbouw van datacenters en AI-capaciteit te versnellen. Zo moeten de lidstaten bijvoorbeeld regio’s binnen hun landsgrenzen aanwijzen als ‘Datacenter Acceleration Zones’. Hierbinnen moeten datacentra kunnen uitbreiden, ook sneller vergunningen moeten krijgen en zorgen dat ze goede aansluiting

krijgen op het elektriciteitsnet. Ook wil het de Europese Digitale Innovation Hubs (‘EDIHs’) verder uitbouwen met Experience and Acceleration Centres for AI. Daarnaast introduceert een kader voor cloud soevereiniteit met vier verschillende ‘union assurance levels’, waaraan cloudaanbieders aan moeten voldoen om aan overheidsdiensten te leveren. Het nodige ‘assurance level’ is afhankelijk van de dienst waarvoor de clouddienst wordt gebruikt. De lidstaten moeten een risicoanalyse uitvoeren van hun overheidsactiviteiten waar ze clouddiensten voor gebruiken die bijdragen aan de openbare orde. Bij deze analyse moeten ze aangeven welke assurance level daarbij past: voor de meest kritieke activiteiten geldt het hoogste niveau. Ook cloudaanbieders van derde landen kunnen deze erkenning krijgen, maar dat tot het derde niveau.

Over het algemeen staan VNO-NCW en MKB-Nederland positief tegenover de doeleinden van het pakket. Het is goed dat de Commissie actie onderneemt om de Unie haar eigen halfgeleider-, cloud- en AI-capaciteiten wil versterken.