Nederland scoort derde plaats op AI-readiness, actie nodig om deze koppositie te benutten

Nederland hoort bij de wereldtop in digitale en AI-readiness. In de World Digital and AI Ranking 2026 van het IMD Competitiveness Centre staat Nederland wereldwijd derde en hoogst van alle Europese landen. Dat bevestigt onze sterke positie op het gebied van kennis, infrastructuur en innovatie. Om deze kansen te benutten is actie nodig: meer talent, betere toegang tot data en rekenkracht, een sterker digitaal ecosysteem en minder versnipperde en belastende regelgeving.

De voorsprong van Nederland is namelijk snel verspeeld. AI ontwikkelt zich razendsnel en wordt in hoog tempo toegepast. Op AI-adoptie is Nederland in een jaar tijd al enkele plekken gezakt, en ook onze toegang tot talent staat onder druk. Opvallend is de rol van de overheid: Nederland scoort relatief hoog op de regulering en het stellen van kaders voor AI, maar een stuk lager op het eigen gebruik ervan en op samenwerking met het bedrijfsleven bij ontwikkeling en implementatie. Dat moet anders als we onze uitgangspositie willen vertalen naar brede toepassing van AI en meer productiviteit en groei, vooral in het mkb.

De kabinetsvisie op AI wijst de goede kant op. Nu komt het aan op de uitvoering, en daarbij moet het bedrijfsleven veel nadrukkelijker en structureler worden betrokken. Prioriteit verdienen de ondersteuning van mkb-bedrijven, de inrichting van de AI-infrastructuur, regulatory sandboxes en praktische sectorale toepassingen. Daarnaast moet de overheid niet alleen reguleren en faciliteren, maar ook zelf meedoen, door als launching customer innovatie en opschaling aan te jagen.

AI zal een grote transformatie teweegbrengen. Nederland heeft alles in huis om de kansen die dit biedt te benutten en hier sterker en welvarender uit te komen. Dat lukt alleen als bedrijfsleven en overheid hier samen vorm aan geven. Dit vraagt om een gezamenlijke aanpak, met beter gestructureerd overleg. Hoe het kabinet dat wil organiseren, blijft in hun AI-visie nog onduidelijk. Wij roepen het kabinet op daar snel helderheid over te geven.