Ondernemersvertrouwen stijgt, maar kostenstijgingen drukken winstgevendheid

Het ondernemersvertrouwen is begin 2026 opnieuw gestegen en komt uit op -1,8, het hoogste niveau sinds begin 2022. Daarmee is de stemming onder ondernemers minder somber dan in eerdere kwartalen, al blijft het vertrouwen nog altijd negatief. Tegelijkertijd lopen de kosten bij vrijwel alle bedrijven verder op, terwijl een groot deel van die kosten niet kan worden doorberekend. Het tekort aan arbeidskrachten blijft daarbij de grootste belemmering voor ondernemers. Dat en meer blijkt uit de Conjunctuurenquête Nederland over het eerste kwartaal van 2026 van VNO-NCW, MKB-Nederland, het CBS, de Kamer van Koophandel en Het Economisch Instituut voor de Bouw.

Onzekerheid is hardnekkig

Ten opzichte van het vorige kwartaal verbeterde het ondernemersvertrouwen van -4,0 naar -1,8. Daarmee ligt de indicator inmiddels boven het langjarig gemiddelde sinds 2012 (-3,7). Toch is het vertrouwen al zeventien kwartalen op rij negatief, wat laat zien dat onzekerheid onder ondernemers hardnekkig blijft.

Kostenstijging zet marges onder druk

Vrijwel alle bedrijven (94 procent) hebben te maken met stijgende kosten. Voor de helft van de ondernemers is het echter nauwelijks of niet mogelijk deze hogere kosten door te berekenen aan klanten. Slechts 46 procent lukt dat grotendeels of volledig. Arbeidskosten zijn veruit de belangrijkste oorzaak: ruim 80 procent van de bedrijven noemt deze als belangrijkste kostenpost. Daarnaast spelen ook hogere prijzen voor grondstoffen en materialen een rol (29 procent). In de bouwnijverheid kunnen ondernemers hogere kosten relatief vaak doorberekenen, terwijl dit in onder meer de landbouw, de cultuursector en de verhuur en handel van onroerend goed juist moeilijk blijkt.

Personeelstekort blijft grootste knelpunt

Het tekort aan arbeidskrachten blijft de meest genoemde belemmering in de bedrijfsvoering. Ruim 31 procent van de ondernemers noemt dit als belangrijkste knelpunt, iets minder dan een jaar geleden maar nog altijd fors. In de autohandel en -reparatie loopt dit zelfs op tot meer dan de helft van de bedrijven. De personeelsindicator komt uit op +5,5 en ligt daarmee boven het langjarig gemiddelde. Vooral ondernemers in de bouwnijverheid zijn positief over hun personeelssterkte. De detailhandel is de enige sector waar per saldo nog sprake is van een negatieve personeelsindicator.

Vooruitzichten voorzichtig positief

Ondernemers zijn per saldo voorzichtig positief over de vooruitzichten voor het eerste kwartaal van 2026. Met name de verwachtingen rond orderontvangsten, investeringen en inkooporders zijn positief. Over de verwachte winstgevendheid zijn ondernemers nauwelijks positief (saldo +1 procent), wat laat zien dat de druk op de marges voorlopig aanhoudt.