Vernieuwd EU-handelsprogramma koppelt markttoegang aan mensenrechten en migratie

Deze maand hebben het Europees Parlement en de Raad ingestemd met de hernieuwing van het Algemeen Preferentiestelsel (Generalised Scheme of Preferences; GSP). Dit is het handelsprogramma waarmee de EU-ontwikkelingslanden (eenzijdig) lagere tarieven geeft of zelfs helemaal geen tarieven heft. Het doel ervan is met name om duurzame ontwikkeling en eerlijke handel te stimuleren. De nieuwe regels gaan op 1 januari 2027 in en zijn 10 jaar geldig.

Sterkere koppeling mensenrechten en duurzaamheid

Met de nieuwe regels wordt er een nog sterkere koppeling gelegd tussen de gunstige markttoegang en het beschermen van mensenrechten en het klimaat. Landen moesten zich al houden aan internationale afspraken over bijvoorbeeld arbeidsrecht, klimaat, milieu en goed bestuur. Deze voorwaarden zijn nu verder uitgebreid. Zo wordt o.a. ‘Parijs’ expliciet genoemd. Ook krijgt de EU meer mogelijkheden om landen die- bijvoorbeeld- structureel mensenrechten schenden ook weer (tijdelijk) uit het GSP-programma te zetten.

Nieuw is de koppeling met migratie: onder aanvoering van de rechterflank van het Europees Parlement kunnen de voordelen ook ingetrokken worden voor landen die weigeren mee te werken aan de terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers. Hoewel dit pas als laatst mogelijke optie ingezet kan worden, wordt hiermee wel een instrument voor duurzame handel gekoppeld aan andere politieke doelen.

Ook is er bij de herziening meer aandacht om Europese producenten te beschermen als er plots veel meer geïmporteerd wordt, met name in de landbouwsector.

Bedrijfsleven

Voor het bedrijfsleven is het ook goed dat de regels gemoderniseerd zijn die zorgen voor eerlijke, duurzamere handel. We willen geen race to the bottom waar klimaat en arbeidsomstandigheden opgeofferd worden voor goedkopere producten. Wel is van belang dat processen (bijvoorbeeld als voordelen ingetrokken moeten worden) transparant en voorspelbaar verlopen. Dit soort sancties zouden een laatste redmiddel moeten zijn. Zo voorkomen we risico’s in handelsketens en wordt investeringszekerheid versterkt.