Vooruitblik maart

De Europese Commissie is weer volop aan de slag met nieuw beleid. In maart staan meerdere strategische dossiers op de agenda die richtinggevend kunnen zijn voor het komende jaar. De collega’s van kantoor Brussel zetten de belangrijkste ontwikkelingen op een rij, en in dit artikel ‘blikken’ we vooruit op wat ons te wachten staat in maart.

Oriëntatiedebatten

Allereerst komt de commissie met oriëntatiedebatten over energieprijzen, herziening van de EU-Mergerrichtlijnen en het 28th Regime voor bedrijven. Een nieuw concept, waar beleidsrichtingen worden verkend en politieke prioriteiten worden bepaald.

Onze eigen MKB-dagen

Ook staan in maart verschillende belangrijke bijeenkomsten gepland, waaronder de MKB-dagen op 16 en 17 maart. Tijdens dit werkbezoek in Brussel spreken wij met invloedrijke Europese beleidsmakers en bespreken we de actuele dossiers die het mkb raken.

REACH herziening

De REACH (Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals) verordening is sinds 2007 de basis van de Europese chemicaliënwetgeving. Het verplicht bedrijven chemische stoffen te registreren en voorziet autorisatie-, en restrictieprocedures om risico’s voor de mens en milieu te reguleren.

Met de publicatie van de Chemical Strategy for Sustainability in 2020 kondigde de Europese Commissie aan REACH te willen herzien om het kader beter te laten aansluiten met de doelstellingen van de Green Deal. De herziening moet leiden tot een gerichter en efficiënter beoordelingssysteem, terwijl tegelijkertijd de administratieve lasten voor bedrijven worden verminderd.

Binnen het huidige REACH-kader wordt er gewerkt aan een PFAS-restrictiedossier. In dit voorstel worden PFAS als groep beperkt en geclassificeerd als ‘non-threshold substances’. Dat betekent dat iedere blootstelling als potentieel schadelijk wordt beschouwd. De commissies Risicobeoordeling (RAC) en Sociaaleconomische Analyse (SEAC) van de European Chemicals Agency (ECHA) zullen in maart hun adviezen over het restrictievoorstel publiceren.

Na eerdere vertragingen zal de Commissie naar verwachting in maart een voorstel voor de herziening van REACH publiceren. Er zijn aanwijzingen dat de herziening zich hoofdzakelijk richten op aanpassingen van de bijlagen, omdat fundamentele vereenvoudiging lastig uitvoerbaar blijkt. Deze publicaties in maart zullen richtinggevend worden voor de toekomstige koers van het Europese stoffenbeleid.

Havenstrategie

De aankomende EU Ports Strategy zou 18 februari gepresenteerd worden, gevolgd worden door wetgevende initiatieven om EU-gebouwde schepen te bevoordelen, miljarden aan financiering te mobiliseren en China en andere derde landen te weerstaan. Nu is de publicatie nu naar maart verschoven. De strategie komt op en moment van groeiende zorgen over buitenlandse concurrentie, strategische afhankelijkheden en de dreiging van georganiseerde misdaad in Europese havens. De Commissie wil de interne markt voor havens versterken door versnipperde nationale regels aan te pakken en lidstaten aanmoedigen hun haveninvesteringen beter op elkaar af te stemmen. Ook moet schaalvergroting in de sector worden aangepakt en wordt er gepleit voor een nauwere afstemming van EU-financiering rond gezamenlijke prioriteiten. Ook ligt er een grote focus op veiligheidsmaatregelen, waaronder intensievere douanesamenwerking, betere informatie-uitwisseling tussen havenautoriteiten en handhavingsinstanties en nieuwe EU-richtlijnen voor cybersecurity.

Daarnaast wijst het voorstel ook op strengere controle van buitenlandse investeringen in havens en wil zij dat lidstaten risico’s in kaart brengen bij kritieke infrastructuur zoals havens, terminals, dienstverleners, werknemers en energiebedrijven als onderdeel van een betere screening betreft buitenlandse aanwezigheid. Hierbij is de Commissie van plan een raamwerk op te zetten om deze belangen te inventariseren en monitoren.

Europese havens worden niet langer alleen gezien als logistieke infrastructuur maar als strategische assets die economisch sterker, veiliger en weerbaarder moeten worden.

Single Market Roadmap en 28e regime (EU Inc.)

De bijeenkomst in Alden Biesen over concurrentievermogen heeft geleid tot “nieuwe energie en een gedeeld gevoel van urgentie” en wijst op een nuttige focus op drie belangrijke kwesties: verdieping van de interne markt, vereenvoudiging van de regels en verlaging van de energiekosten.

De hernieuwde aandacht van Von der Leyen voor de interne markt en haar toezegging om een “zeer gedetailleerde” routekaart te presenteren met een duidelijk tijdschema en doelstellingen voor de verwezenlijking van “één Europa, één markt” is zeer positief. Deze routekaart moet worden gepresenteerd tijdens de volgende EUCO op 19-20 maart, samen met het voorstel voor een “28e regime” (een start-up-vriendelijk, EU-breed wettelijk kader voor bedrijven dat tot doel heeft “bedrijven in staat te stellen zich binnen 48 uur online te registreren”). Concreet wil de Commissie dat een bedrijf binnen twee dagen en voor minder €100 volledig digitaal kan worden opgericht. Onder de naam “EU Inc.” moet dit uitgroeien tot volwaardige, uniforme Europese ondernemingsstructuur. Doelstellingen voor het doorvoeren van hervormingen op het gebied van telecommunicatie, kapitaalmarkten, diensten en energie tegen 2028 moeten worden opgenomen.

Tech Sovereignty Package

De Commissie werkt aan een bredere strategie gericht op technologische soevereiniteit. Die bredere inzet krijgt in maart verder vorm met de verwachte presentatie van het Tech Sovereignty Package op 25 maart. Dit pakket bevat onder meer een Strategic Roadmap for Digitalisation and AI in Energy, de Cloud en AI Development Act, de Chips Act 2 en een Open Source Strategy. Samen moeten deze voorstellen de Europese capaciteit op het gebied van digitale infrastructuur, halfgeleiders, cloud- en AI-technologie versterken en afhankelijkheid van niet-EU aanbieders verminderen.

Gezamenlijk wijzen deze initiatieven op een structurele herpositionering van de EU rond technologie, innovatie en strategische economie en wordt maart een richtinggevende maand voor Europa’s technologische en economische weerbaarheid.

De presentatie van dit nieuwe regime zou gepaard gaan met een nieuwe Europese Innovatiewet, maar of dit daadwerkelijk gebeurt is nog onzeker. Ook rond de Industrial Accelerator Act bestaat onduidelijkheid. Hoewel de presentatie nog steeds gepland staat voor 26 februari, is deze inmiddels aangeduid ‘nog te bevestigen’. Het voorstel, dat Europese producten voorrang moet geven bij aanbestedingen, ontving brede interne kritiek binnen de Commissie en roept zorgen op bij het VK over mogelijke uitsluiting. De presentatie op 26 februari lijkt daarmee niet haalbaar.

Kortom, maart belooft een richtinggevende maand te worden waarin keuzes rond Europees stoffenbeleid, industrie en strategische autonomie op de voorgrond staan.