EU-securitisatie: minder regels, meer kapitaal(markt)

Begin mei stemde de Commissie Economische Zaken (ECON) van het Europees Parlement voor haar onderhandelingspositie over de hervorming van de Europese securitisatiemarkt, waarmee de weg vrijkomt voor de triloogonderhandelingen met de Raad en de Commissie. Als die onderhandelingen succesvol verlopen, kan dit de Europese kapitaalmarkt een flinke boost geven en de financieringsmogelijkheden voor het Europese bedrijfsleven structureel verbreden.

Securitisatie is het bundelen van uitstaande bankleningen en deze als verhandelbare effecten doorverkopen aan institutionele beleggers zoals pensioenfondsen. Banken maken zo ruimte vrij op hun balans voor nieuwe kredieten, en beleggers kunnen directer investeren in de reële economie. Het instrument raakte echter besmet door de financiële crisis van 2008, toen Amerikaanse banken risicovolle hypotheken verpakten in bundels met sterk opgeblazen kredietbeoordelingen. Toen de markt ineenstortte, verspreidde de crisis zich wereldwijd. Via het internationale Basel III-akkoord werden de kapitaaleisen voor banken vervolgens fors aangescherpt, en in Europa kromp de securitisatiemarkt sindsdien sterk. In deze context is het wrang om te moeten constateren dat juist in de Verenigde Staten de securitisatiemarkt zich wel heeft hersteld en aanzienlijk is gegroeid.

In juni 2025 presenteerde de Europese Commissie voorstellen om het EU-securitisatiekader te herzien. Het pakket is het eerste concrete resultaat van de Savings and Investment Union (SIU) – de Europese ambitie om het spaargeld van burgers en bedrijven productiever te laten doorstromen naar de reële economie. Nauw verwant is de Market Integration and Supervision Package (MISP), eveneens onderdeel van de SIU, die zich richt op het wegnemen van grensoverschrijdende barrières voor kapitaalstromen. Beide hervormingen zijn complementair: securitisatie vergroot het aanbod van investeerbare activa, terwijl de MISP bepaalt hoe efficiënt dat kapitaal vervolgens over de grenzen kan bewegen. Het belang is evident: Europa is voor zo’n 80% afhankelijk van bancaire financiering, tegenover slechts 20% in de VS – waar pensioenfondsen en verzekeraars bedrijven veel directer financieren via de kapitaalmarkt.

De reacties op de EP-positie zijn veelzeggend. Financiële sectororganisaties als AFME en het Investment Company Institute stellen dat de aangenomen tekst een stap in de goede richting is, maar de kapitaaleisen voor banken onvoldoende verlaagt om substantieel meer kredietverlening mogelijk te maken. Aan de andere kant waarschuwen linkse partijen en Groenen dat de hervorming te ver gaat en de lessen van 2008 vergeet.

Die spanning tekent ook de kloof tussen de Raads- en EP-tekst, en daarmee het verloop van de komende trilogen. De Raad en het Parlement zijn het op hoofdlijnen eens over de richting, maar verschillen over hoe ver de versoepeling van kapitaaleisen voor banken mag gaan en hoe streng de rapportageverplichtingen voor private securitisaties moeten blijven. Een ambitieus akkoord kan extra kredietverlening aan bedrijven ondersteunen – zeker voor investeringen in innovatie, verduurzaming en opschaling. Proportionaliteit en financiële stabiliteit moeten daarbij wel goed in balans blijven, om zo de concurrentiekracht van de Europese economie maximaal te stimuleren. Dat is ook in lijn met onze visie op een financiële sector die haar rol richting het bedrijfsleven optimaal kan spelen. De Europese Raad heeft de medewetgevers opgeroepen om uiterlijk eind 2026 tot een akkoord te komen – de komende maanden worden daarmee bepalend.