Zonder extra investeringen in onderhoud betaalt Nederland de hoofdprijs

Als Nederland niet snel extra investeert in het onderhoud van wegen, spoor, bruggen, fietspaden, viaducten en vaarwegen, lopen economie en bereikbaarheid vast en betaalt de belastingbetaler uiteindelijk de hoofdprijs. Dat stellen de Logistieke Alliantie, de Mobiliteitsalliantie, VNO-NCW en MKB-Nederland. De organisaties overhandigden vandaag een petitie aan de Tweede Kamer, vooruitlopend op de behandeling van de IenW-begroting en het nieuwe regeerakkoord.

Volgens de organisaties staat de ruggengraat van de Nederlandse economie en veiligheid onder zware druk. Bruggen die dicht moeten, wegen die bezwijken of treinen die uitvallen zorgen ervoor dat het leven stilvalt, met gevolgen variërend van vertraagde goederenleveringen tot het uitstellen van operaties. Bezuinigingen op onderhoud heeft nu al voelbare consequenties en verder uitstel leidt tot hogere kosten, gepaard met veiligheidsrisico’s en economische schade.

Onderhoudstekort loopt snel op

Uit de Staat van de Infrastructuur blijkt dat een groot deel van bruggen, sluizen en tunnels het einde van de levensduur nadert. In 2024 hadden 80 objecten te maken met gewichts- of doorvaartbeperkingen; nog eens ruim honderd objecten moeten vaker worden geïnspecteerd vanwege verhoogde risico’s. Op het spoor schakelt ProRail vanaf 2026 noodgedwongen over op ‘minimaal onderhoud’. Ook op de hoofdvaarwegen voldoet Rijkswaterstaat al jaren niet aan de norm voor ongeplande uitval. De Algemene Rekenkamer becijferde het tekort voor onderhoud en vervanging tot 2038 op €34,5 miljard. Uitstel leidt tot hogere herstelkosten en toenemende economische schade.

Miljarden schade, druk op corridors neemt toe
Vertragingen op weg, spoor en water veroorzaken jaarlijks €1,3 tot €1,6 miljard aan economische schade. Die cijfers stammen uit 2022, terwijl de filedruk in 2025 opnieuw is toegenomen. Met name rond mainports en belangrijke corridors zoals de A2, A1 en A15 loopt de schade verder op.

Leer van Duitsland
Duitsland laat zien wat er gebeurt als onderhoud te lang wordt uitgesteld: langdurige afsluitingen, miljarden aan herstelkosten en een logistiek vastlopend land. “Nederland heeft de kans om dit scenario te voorkomen,” aldus de opstellers van de petitie. “Dat vergt politieke moed en een langetermijnvisie. Investeren in infrastructuur is bovendien geen kostenpost, het is een verzekering voor onze economie, voor onze veiligheid én voor de bereikbaarheid van alle Nederlanders.”

Drie oproepen aan de politiek
De alliantie roept de Tweede Kamer en formerende partijen op:

1. Investeer structureel meer in het onderhoud en de vernieuwing van infrastructuur, minimaal 2 miljard als eerste stap en op termijn een terugkeer naar de 2% van het BBP voor infrastructuur, zodat veiligheid, betrouwbaarheid en bereikbaarheid ook op de lange termijn zijn geborgd.
2. Benut extra NAVO-normmiddelen en andere defensie gerelateerde budgetten voor dual use-infrastructuurprojecten die zowel economische als strategische en militaire waarde hebben.
3. Zorg voor een betere doorstroom van projecten, van planning naar aanleg, door te werken met een goed voorspelbare en geïndexeerde begroting én door de uitvoeringscapaciteit te versterken.

Een land dat niet investeert in zijn infrastructuur, investeert uiteindelijk in stilstand. En stilstand kost, in geld, tijd én vertrouwen, uiteindelijk het meest.